Henk van Os, ‘Werkman en het thema van het aards paradijs’, in Han Steenbruggen en Sjoukje Posthuma (red.), tent. cat. Hendrik N. Werkman 1882-1945: 'Uit innerlijke noodzaak geboren’ = Hendrik N. Werkman 1882-1945: ‘Born of an inner need’, pp. 18-21
 
Plaats en looptijd tentoonstelling: Groningen (Groninger Museum), 9 nov 1995 - 14 jan 1996; Breda (De Beyerd), 21 jan - 3 maart 1996
Uitgave: Groningen, Groninger Museum, 1995 (ISBN 90-71691-26-8), 4 zwart/witill.; taal: tweetalig Nederlands-Engels
Noot: Eerder verschenen in Bulletin van de vereniging Vrienden van het Groninger Museum (1981-1982) nr. 9/10.
 
Bespreekt de series druksels Zuidzee-eiland (1935-37) en Vrouweneiland (1942), en verbindt Werkmans verlangen naar een aards paradijs zoals dat uit deze reeksen spreekt in beide gevallen met biografische omstandigheden. Betoogt dat Werkmans huwelijksproblemen en moeizame verhoudingen met vrouwen aan het begin van de jaren 30 zijn belangstelling voor Tahiti aanwakkerden, met name vanwege de vrije seksuele moraal die daar heerste. Bespreekt in dat verband de inhoud van Werkmans voornaamste informatiebron daarover, L.R. Gratama, Onder de bewoners der betooverende Zuidzee-eilanden (Amsterdam 1931). De serie uit 1942 houdt verband met de moeilijke oorlogsomstandigheden in het algemeen; citeert brieven aan Julia Henkels (15 juli 1942) en Paul Guermonprez (15 juli) over deze druksels.
 
Trefwoorden: thematiek / druksels / brieven